Rocznica Zbrodni Katyńskiej to czas szczególnej refleksji nad jednym z najtragiczniejszych rozdziałów w historii Polski – dramatem tysięcy oficerów Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Policji Państwowej, urzędników i przedstawicieli inteligencji, którzy wiosną 1940 roku zostali zamordowani przez sowieckie NKWD.

Zbrodnia ta była bezpośrednim następstwem agresji Związku Sowieckiego na Polskę 17 września 1939 roku, stanowiącej realizację postanowień tajnego protokołu paktu Pakt Ribbentrop-Mołotow. W wyniku zajęcia wschodnich terenów Rzeczypospolitej tysiące polskich żołnierzy i przedstawicieli elit państwowych dostało się do sowieckiej niewoli. Decyzją najwyższych władz ZSRR, podjętą na początku marca 1940 roku, zapadł wyrok śmierci na blisko 22 tysiącach obywateli polskich – ludzi, którzy stanowili fundament państwowości, kultury i życia społecznego II Rzeczypospolitej.

Egzekucje przeprowadzono w kilku miejscach kaźni, m.in. w Katyniu, Miednoje i Charkowie. Ofiary były mordowane strzałem w tył głowy, a ich ciała grzebano w masowych, starannie ukrywanych grobach. Przez dziesięciolecia prawda o tej zbrodni była systematycznie fałszowana – odpowiedzialnością obarczano Niemców, a wszelkie próby ujawnienia prawdy spotykały się z represjami. Dopiero w 1990 roku władze ZSRR oficjalnie przyznały, że sprawcą była sowiecka policja polityczna.

Dla rodzin ofiar była to tragedia podwójna. Najpierw utrata najbliższych w dramatycznych, nieznanych okolicznościach, a następnie wieloletnia niepewność, brak informacji oraz niemożność godnego upamiętnienia. Przez lata bliscy zamordowanych żyli w cieniu kłamstwa katyńskiego, często narażeni na szykany za podtrzymywanie pamięci o prawdziwych wydarzeniach. Ich ból i determinacja stały się jednak fundamentem walki o prawdę, która ostatecznie przebiła się do świadomości międzynarodowej.

Znaczenie polityczne Zbrodni Katyńskiej wykracza daleko poza jej wymiar historyczny. Była ona próbą świadomego pozbawienia narodu polskiego jego elit – tych, którzy mogli odbudować państwo po wojnie. Jednocześnie przez dekady stanowiła symbol manipulacji, propagandy i podporządkowania prawdy interesom politycznym. Kłamstwo katyńskie stało się jednym z najważniejszych elementów relacji polsko-sowieckich, a jego obalenie było krokiem milowym w procesie odzyskiwania suwerenności i przywracania pamięci historycznej.

Dziś, oddając hołd ofiarom Zbrodni Katyńskiej, przypominamy nie tylko o ich tragicznym losie, ale także o wartościach, którym pozostali wierni – honorze, służbie Ojczyźnie i odpowiedzialności za wspólnotę narodową. Pamięć o nich jest naszym obowiązkiem i zobowiązaniem wobec przyszłych pokoleń. Niech będzie przestrogą przed skutkami pogardy dla prawdy oraz lekcją, jak ważna jest troska o wolność, godność i niezależność państwa.

Jak co roku przypominamy, że Zbrodnia Katyńska miała też wątek w radymniański. Wśród ofiar znalazły się 53 nazwiska związane z Garnizonem Radymno w tym ośmiu żołnierzy i policjantów urodzonych w Radymnie. Poniżej publikujemy ich nazwiska.

 

  1. PP Jan CZTERNASTEK s. Sebastiana, ur. 19 IV 1895 w Radymnie
  2. rez. Marian Aleksander FEDKOWICZ-HORDYŃSKI s. Otmara i Jadwigi z Chudzikiewiczów, ur. 15 VIII 1910 w Radymnie
  3. Mieczysław Tadeusz GĄSZEWSKI , s. Piotra i Aleksandra, ur. 7 IX 1907 w Radymnie
  4. rez. Marian Antoni LIGASZEWSKI s. Jana i Wiktorii z Chlamtaczów, ur. 17 V 1901 w Radymnie
  5. Eugeniusz Wiktor MASKOWICZ , s. Andrzeja i Wiktorii Błońskiej, ur. 11 I 1897 w Radymnie
  6. PP Tomasz POPKIEWICZ s. Franciszka i Franciszki z Jackowskich, ur. 9 XII 1894 w Radymnie
  7. Józef ZARAŃSKI, s. Sebastiana i Sabiny, ur. 7 II 1892 w Radymnie
  8. Franciszek ZNOJKO, s. Andrzeja i Franciszki, ur. 14 VI 1898 w Radymnie